Antika Kitap Rehberi

Ekspertizde neler incelenir?

Künye ve basım bilgisi, kâğıt ve baskı türü, cildin özgünlüğü, sayfa ve levha tamlığı, mühür ve notlar, hasarlar, onarım izleri ve kitabın konusu. Her biri, kitabın dönemi ve değeri hakkında ayrı bir ipucu verir.

Fotoğrafla ön değerlendirme, yüz yüze inceleme

Fotoğraf, kitabın türü ve dönemi hakkında ilk fikri vermek için yeterlidir. Ancak sayfa eksiği, gizli onarım, cilt değişikliği ve kâğıdın gerçek durumu fotoğrafta anlaşılamaz. Bu nedenle fotoğrafla verilen görüş yaklaşık bir değerlendirmedir; kesin teklif için kitabın elle incelenmesi gerekir.

Ekspertizde size hangi sorular sorulur?

Kitabın nereden geldiği, ailede kaç yıldır bulunduğu, üzerinde sizin yaptığınız bir işlem olup olmadığı, eksik sayfa bilip bilmediğiniz ve birden fazla cilt varsa diğer ciltlerin nerede olduğu sorulur. Bu soruları dürüstçe cevaplamak, kitabın doğru değerlenmesini sağlar.

Piyasada hangi tarzlara ilgi var?

Koleksiyon piyasasında genellikle İstanbul ve Osmanlı konulu gravürlü kitaplar, nadir basılı eserler, hat ve tezhip örnekleri, tıp ve bilim kitapları, ilk baskı edebiyat eserleri ve imzalı nüshalar ilgi görür. İlgi alanları zamanla değiştiği için güncel talep, ekspertizde dikkate alınır.

Kitaplığın tamamını değerlendirmek

Evinizde yüzlerce kitap varsa hepsini tek tek fotoğraflamanız gerekmez. Önce kitaplığı genel olarak çekin; sonra en eski görünen, en ilginç cilde sahip ya da konusu en dikkat çekici olan beş on kitabın künye sayfasını fotoğraflayın. Bu örnekler, kitaplığın geri kalanı hakkında da fikir verir. Kitaplıklarda sıradan kitapların arasında nadir bir kitap çıkması sık görülen bir durumdur; bu yüzden toplu bir değerlendirme yaparken kitapları çöpe ayırmadan ya da hepsini tek fiyata vermeden önce örneklerin fotoğrafını bize göndermeniz yeterlidir. Kitaplığın bütünlüğü de bazen değer taşır: Bir koleksiyoncunun ya da bilim insanının kitaplığı, konusuna göre derlenmişse bütün hâlinde daha çok ilgi görebilir.

Teklif nasıl değerlendirilir?

Bir teklifi değerlendirirken şu soruları sorun:

• Teklif, kitabın neden bu değerde olduğunu açıklıyor mu?

• Alıcı, kitabın türünü, baskısını, nadirliğini ve durumunu ayrı ayrı değerlendiriyor mu?

• Ödemenin ne zaman ve nasıl yapılacağı açık mı?

• Kitabı olduğu gibi koruyacak mı, yoksa sayfalarını ayırıp parça parça satmayı mı planlıyor?

• Sizi acele ettiriyor mu? Acele ettiren teklif genellikle sizin lehinize değildir.

İyi bir teklif, kitabın değerini gerekçeleriyle açıklayan tekliftir. Firmamızın teklifi yalnızca yaşa değil; nadirliğe, konuya, baskıya ve duruma dayanır. Süreç dört adımdan oluşur: fotoğraf gönderimi, ücretsiz ön değerlendirme, gerekirse yüz yüze inceleme ve teklif. Teklifimizin, kitabın ileride yeniden satış fiyatından düşük olabileceğini baştan söylüyoruz; bu, alım yapan bir işletmenin doğasıdır. Düşünmeniz için size zaman tanırız. Satış sürecinin genel çerçevesini antika satma rehberi sayfamızda bulabilirsiniz.

Satış nasıl tamamlanır?

Teklifi kabul ettiğinizde sürecin netleşmesi için şu adımlar izlenir: Kitapların listesi ve fiyat yazılı olarak karşılıklı onaylanır, ödeme anlaşılan şekilde yapılır, kitaplar ödeme sonrasında teslim edilir ve tarihli bir belge düzenlenir. Birden fazla kitap varsa her birinin fiyatının ayrı yazılması, ileride bir karışıklık çıkmasını önler. Kitabın size ait olduğunu gösteren varsa belgeyi de saklayın. Satış tamamlandıktan sonra teslim ettiğiniz kitapların fotoğraflarını arşivinizde tutmanız, ileride çıkabilecek sorularda size yardımcı olur.

Hukuki hususlar: kitap satarken dikkat edilecekler

Bu bölüm hukuki tavsiye değildir; yalnızca dikkat edilecek başlıkları gösterir. Kesin bilgi için yetkili kurum ya da bir avukata danışın.

• Kültür varlıkları: Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu (2863 sayılı Kanun) ve ilgili mevzuat, belirli yaş ve niteliğe sahip eserlerin korunmasını, ticaretini ve yurt dışına çıkarılmasını düzenler. Yazma eserler ve belirli yaşın üzerindeki bazı nadir eserler için özel kurallar olabilir.

• Kamu kurumu ve vakıf mührü: Üzerinde kamu kurumuna ya da vakıf kütüphanesine ait mühür bulunan eserler ayrıca değerlendirilmelidir. Böyle bir mühür görüyorsanız satıştan önce durumunuzu netleştirin.

• Yurt dışı gönderim ve satış: Kitabı yurt dışına göndermeyi ya da yurt dışındaki bir alıcıya satmayı düşünüyorsanız önce hukuki destek alın.

• Sahiplik: Kitabın size ait olduğunu gösterebilmeniz gerekir. Miras yoluyla geldiyse mirasçıların durumu önem taşır. Hırsızlık ya da kayıt dışı yollarla edinilmiş eserlerin satışı ciddi sorunlar doğurur.

• Yazılı kayıt: Satışta tarihli ve imzalı bir belge, her iki taraf için de güvence sağlar.

• Vergi: Satış gelirinin vergisel durumu konusunda bir mali müşavire danışabilirsiniz.

Miras kalan kitaplar: ortak mirasçılar ne yapmalı?

Kitaplar bir mirastan geliyorsa satış kararı yalnızca sizin olmayabilir. Ortak mirasçılar varsa herkesin satışa onay vermesi, ileride çıkabilecek anlaşmazlıkların önüne geçer. Kitapların paylaşımı konusunda gerekirse bir avukata ya da noter işlemlerine başvurun.

Bu aşamada kitapların değerini öğrenmek (ücretsiz ekspertiz) paylaşım için de yol gösterici olur; çünkü mirasçıların her biri aynı bilgiyle karar verir. Kitaplığın tamamını bir kerede satmak zorunda değilsiniz. Önce değerli görünen birkaç kitabı değerlendirmek, geri kalanı için zaman tanır. Kitaplığı dağıtmadan önce fotoğraflamak ve bir liste yapmak da işe yarar.

Satışa kadar kitapları nasıl saklamalısınız?

Satış gerçekleşene kadar kitapları şöyle koruyun:

• Kitapları ılıman ve kuru bir ortamda tutun. Bodrum, balkon, banyo ve mutfak gibi nemli ya da ısı değişen yerlere koymayın.

• Doğrudan güneş ışığından ve kaloriferden uzak tutun.

• Büyük ve ağır kitapları yan yatırın, küçük kitapları dik ve sıkışmadan dizin. Kitapları çok sıkı istiflemeyin.

• Plastik poşet kullanmayın; nemi hapseder. Gerekirse asitsiz kâğıt ya da temiz, kuru bir bez kullanın.

• Küflü ya da böcekli kitabı diğerlerinden ayrı tutun.

• Kitapların içine kurutulmuş çiçek, gazete ya da kâğıt parçası koymayın; lekelenmeye neden olabilir.

• Değerli kitapları gözden uzak ve güvenli bir yerde saklayın.

Antika kitapla ilgili yaygın yanlış inanışlar

"Kitap ne kadar eskiyse o kadar değerlidir"

Yaş tek başına değer belirlemez. Çok sayıda basılmış ve günümüze çok sayıda nüshası ulaşmış kitaplar, eski olsalar bile mütevazı değerde kalabilir. Önemli olan nadirlik, konu ve durumdur.

"Arap harfli her kitap çok değerlidir"

Arap harfli kitapların birçoğu çok sayıda basılmıştır. Dinî kitaplar, ders kitapları ve ilmihaller bu grubun yaygın örnekleridir. Bunlar saygıyla korunması gereken kitaplar olsa da koleksiyon değeri her zaman yüksek değildir. Her Osmanlıca kitabı nadir saymak, beklentiyi yanlış yönlendirir.

"Deri ciltli kitap değerlidir"

Cilt değeri etkiler, ama içerik ve baskı daha belirleyicidir. Güzel ciltli sıradan bir kitap, sade ciltli nadir bir kitaptan daha düşük değerde olabilir.

"Kitabı onartırsam daha değerli olur"

Çoğu durumda tam tersi olur. Özgün olmayan onarım, kâğıt yenileme ya da yeniden ciltleme, kitabın dönem değerini düşürür. Müdahale gerekiyorsa bu bir koruma (restorasyon) işidir ve satıştan önce yapılması önerilmez.

"Sayfalar tek tek satılırsa daha çok kazanılır"

Gravür ya da haritalı bir kitabın sayfalarını ayırıp satmak, kısa vadede kâr gibi görünse de kitabın bütünlüğünü bozar. Bütün hâlindeki kitap çoğu zaman parçaların toplamından daha değerlidir.

"Ansiklopedi ve eski setler her zaman değerlidir"

Çok ciltli setler, tam olduklarında ve nadir bir baskıya aitlerse ilgi görür. Seri üretilmiş ve çok sayıda bulunan setler ise çoğu zaman düşük değerde kalır. Setin eksiksiz olup olmadığı da fiyatı belirler.

Antika kitap satarken en sık yapılan hatalar

1. Satmadan önce kitabı temizlemek, onarmak ya da ciltletmek

2. Kitabı eskiliğine göre değil, kâğıt ağırlığına göre satmak

3. Gerekçesi açıklanmayan bir teklifi kabul etmek

4. Sayfaları ayırıp tek tek satmak

5. Ödeme gelmeden kitabı teslim etmek

6. Mirasçılara haber vermeden satışa gitmek

7. Kitabın geçmişine dair bilgileri, mektupları ya da notları atmak

8. Mühürlü ya da yazma bir eseri hukuki durumunu öğrenmeden satmak

Antika kitap terimleri sözlüğü

• Baskı (tab'): Kitabın basıldığı sürüm. İlk baskıya Osmanlıca kitaplarda "tab'-ı evvel" denir.

• Cilt: Kitabın kapağı ve sırtı. Özgün cilt değeri artırır.

• Derkenar ve haşiye: Sayfa kenarlarına yazılmış notlar.

• Ex libris: Kitabın sahibini gösteren etiket ya da damga.

• Faksimile (tıpkıbasım): Eski bir kitabın birebir yeniden basımı.

• Ferağ (istinsah) kaydı: Yazma eserin sonunda yazının bittiği tarihi ve çoğu zaman yazanın adını gösteren kayıt.

• Foxing: Eski kâğıtlarda oluşan küçük kahverengi lekeler.

• Gravür: Metal ya da ahşap kalıpla basılan resim.

• İthaf: Yazarın kitabı birine armağan ettiğini belirten not.

• Kolofon: Kitabın sonundaki basım ve yayın bilgisi.

• Künye: Kitabın adı, yazarı, matbaası ve tarihini gösteren bilgi.

• Levha: Metin sayfalarından ayrı basılmış resim ya da harita yaprağı.

• Müstensih: Yazma eseri çoğaltan kişi.

• Nüsha: Bir kitabın tek bir kopyası.

• Şemse ve selbek: Osmanlı ciltlerinde kapak süsleri.

• Taş baskı (litografi): Metnin ve resmin taşa yazılıp o taştan basıldığı teknik.

• Tezhip: Sayfaların altın ve renkli boyalarla süslenmesi.

• Varak: Kitabın bir yaprağı (iki sayfa).

Sık sorulan sorular

Antika kitap ne kadar eder?

Önce türüne ve baskısına, sonra nadirliğine, tamlığına ve durumuna bakılır. Bin nüshalık bir baskının kalan birkaç nüshası, yüz binlerce basılmış bir kitaptan çok daha değerli olabilir. Kesin fiyat için ekspertiz gerekir.

Eski kitabım kaç yaşındaysa o kadar değerli midir?

Hayır. Yaş tek başına değer belirlemez. Yüz elli yıllık ama çok sayıda basılmış bir kitap mütevazı değerde kalabilirken, altmış yıllık sınırlı sayıda basılmış bir ilk baskı çok daha değerli olabilir.

Arap harfli kitaplar değerli midir?

Her Arap harfli kitap değerli değildir, ama Osmanlı dönemine ait yazma eserler, erken basma kitaplar, taş baskılar ve nadir eserler çoğu zaman ilgi görür. Değer; kitabın türüne, baskısına ve durumuna bağlıdır.

İlk baskı olduğunu nasıl anlarım?

Künye sayfasındaki ya da son sayfadaki basım bilgisine bakın. Yeni harfli kitaplarda "1. Baskı" ya da "Birinci Baskı", Osmanlıca kitaplarda "tab'-ı evvel" gibi ifadeler görülür. Emin değilseniz künye sayfasının fotoğrafını gönderin.

Kitabı satmadan önce temizlemeli miyim?

Hayır. Temizlik, onarım ve ciltletme dönem değerini düşürebilir. Olduğu gibi gösterin; en fazla yüzeydeki tozu kuru bir fırçayla alın.

Sayfaları eksik ya da yırtık kitap satılır mı?

Evet. Durum değeri düşürür, ama kitap nadir ya da önemliyse yine ilgi görür. Onarmadan olduğu gibi gösterin.

Kitaplığımın tamamını mı göndermeliyim?

Hayır. Önce en eski, en dikkat çekici ya da en çok merak ettiğiniz beş on kitabın fotoğrafını gönderin. Değerli parçalar varsa kitaplığın geri kalanını nasıl değerlendireceğimizi birlikte planlarız.

Kitaplarımı İstanbul Antika Sanat'a nasıl satarım?

Kitaplarınızın fotoğraflarını WhatsApp'tan gönderin; firmamız ücretsiz ön değerlendirme yapar, gerekirse kitapları yüz yüze inceler ve teklifini sunar. Teklifimiz bağlayıcı değildir. Ayrıntılar antika kitap alanlar sayfasındadır.

Hangi kitapları satın alıyorsunuz?

Yazma eserleri, Osmanlı dönemi basma kitapları, taş baskıları, seyahatname ve atlasları, ilk baskı ve imzalı kitapları, eski yabancı dilli kitapları ve dergi ciltlerini satın alıyoruz. Sayfası eksik ya da hasarlı kitapları da fotoğrafla değerlendirebiliriz.

Ekspertiz için ücret öder miyim?

Hayır. İlk değerlendirme ücretsizdir ve bağlayıcı değildir.

Sonuç: Elinizdeki kitabın gerçek değerini öğrenin

Antika kitabın değeri, yaşından çok hikâyesinde, baskısında ve durumunda saklıdır. Satmadan önce kitaba dokunmayın, fotoğraflayın, geçmişini toplayın ve değerini ücretsiz öğrenin. Karar her zaman sizindir.

Kitaplarınızı satmak ya da değerini öğrenmek için antika kitap alanlar sayfasından ücretsiz ekspertiz alabilir, doğrudan WhatsApp'tan fotoğraf gönderebilirsiniz.